Xuất khẩu ra thị trường quốc tế là con đường tăng trưởng của nhiều doanh nghiệp Việt, và trong số các điểm đến, Ấn Độ là cái tên đặc biệt đáng chú ý. Ấn Độ là thị trường gần 1,5 tỷ dân, có tốc độ tăng trưởng thuộc hàng nhanh nhất trong nhóm các nền kinh tế lớn. Đây trở thành điểm đến đầy sức hút của hoạt động xuất khẩu Việt Nam. Thế nhưng, không phải cứ ký được hợp đồng là hàng sẽ đến tay khách Ấn Độ một cách suôn sẻ. Không ít doanh nghiệp đã phải chịu cảnh hàng bị giữ lại ở cảng, phát sinh phí lưu bãi và thuế ngoài dự tính, thậm chí mất cả đơn hàng, chỉ vì chưa hiểu rõ quy định, chưa lường trước những rủi ro của thị trường này.
Là một trong những đơn vị xuất khẩu hàng đầu sang thị trường Ấn Độ, DAPro hiểu rõ những điểm nghẽn ấy nằm ở đâu, và sẽ cùng chia sẻ với mọi người để các doanh nghiệp Việt tránh được những tổn thất không đáng có.
Ấn Độ trên bản đồ kinh tế thế giới

Theo số liệu Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) công bố tháng 10/2026, GDP danh nghĩa của Ấn Độ năm 2026 đạt khoảng 4.060 tỷ USD, xếp thứ sáu thế giới, sau Mỹ, Trung Quốc, Đức, Nhật Bản và Anh. Thứ hạng này thấp hơn nhiều dự đoán từng được đưa ra hồi năm 2025. Như The Wire phân tích, các dự báo cũ về việc Ấn Độ vượt Nhật Bản để lên thứ tư dựa trên số liệu ước tính, và bản triển vọng tháng 4/2026 của IMF đã đẩy mốc lên thứ tư sang năm 2028, một phần do đồng rupee mất giá so với đô la Mỹ.
Dù vậy, điều khiến Ấn Độ khó bỏ qua là tốc độ tăng trưởng. IMF dự báo kinh tế nước này tăng 7,0% trong cả năm 2026 và 2027, mức cao nhất trong nhóm các nền kinh tế lớn. Với dân số khoảng 1,46 tỷ người, Ấn Độ là thị trường tiêu dùng và xây dựng quy mô hiếm có. Mặt còn lại cũng cần nhìn rõ: thu nhập bình quân đầu người của Ấn Độ chỉ khoảng 2.880 USD, so với khoảng 33.900 USD của Nhật Bản, nghĩa là người mua ở đây rất nhạy cảm về giá và nhà nhập khẩu luôn tính toán kỹ chi phí về đến kho.
Đối với Việt Nam, Ấn Độ là đối tác thương mại ngày càng quan trọng. Theo Bộ Công Thương, kim ngạch thương mại hai nước năm 2025 đạt 16,46 tỷ USD, tăng 10,5% so với năm trước. Riêng xuất khẩu của Việt Nam sang Ấn Độ đạt 10,3 tỷ USD, tăng 14,2%, và Việt Nam xuất siêu hơn 4,2 tỷ USD. Nhóm sản phẩm từ chất dẻo đạt khoảng 250 triệu USD, tăng hơn 50% so với năm 2024, cho thấy hàng nhựa của Việt Nam đang được thị trường này đón nhận mạnh.
Xuất khẩu sang Ấn Độ cần những giấy tờ gì

Hồ sơ của lô hàng xuất khẩu
Bộ chứng từ cơ bản của một lô hàng gồm hợp đồng mua bán, hóa đơn thương mại, phiếu đóng gói và vận đơn đường biển hoặc đường hàng không. Theo Thương vụ Canada Mỹ, vận đơn, hóa đơn thương mại ,phiếu đóng gói, chứng thư hun trùng và tờ khai hải quan nhập khẩu (Bill of Entry) là những chứng từ bắt buộc. Tùy mặt hàng và phương thức thanh toán, hồ sơ còn có thể gồm chứng nhận xuất xứ, chứng nhận kiểm tra, chứng từ bảo hiểm, giấy phép nhập khẩu hoặc thư tín dụng.
Phía Ấn Độ, nhà nhập khẩu phải có mã xuất nhập khẩu (IEC) do Tổng cục Ngoại thương (DGFT) cấp thì mới được nhập hàng, và chính nhà nhập khẩu là bên nộp tờ khai hải quan. Vì vậy, việc đầu tiên khi tìm đối tác là xác nhận họ có IEC hợp lệ và đủ năng lực thông quan. Mỗi mặt hàng còn được phân loại theo mã HS 8 chữ số của Ấn Độ, và mã này quyết định mức thuế cũng như việc hàng có phải tuân thủ quy định kiểm soát chất lượng hay không.
Chứng nhận xuất xứ mẫu AI
Để hưởng thuế ưu đãi theo Hiệp định thương mại hàng hóa ASEAN Ấn Độ (AIFTA), lô hàng cần có chứng nhận xuất xứ mẫu AI. Theo Cổng thông tin Hiệp định thương mại tự do của Bộ Công Thương, Ấn Độ đã xóa thuế cho 90% số dòng thuế từ năm 2019. Hàng hóa được coi là có xuất xứ khi được sản xuất hoàn toàn tại một nước thành viên, hoặc khi đạt tỷ lệ hàm lượng khu vực tối thiểu 35%, hoặc khi nguyên liệu không có xuất xứ đã chuyển đổi mã HS ở cấp 4 chữ số.
Có ba điểm doanh nghiệp cần lưu ý về mẫu chứng nhận này. Thứ nhất, C/O mẫu AI hiện cấp dưới dạng bản giấy. Thứ hai, chứng nhận được cấp trong hoặc sau thời điểm xuất khẩu, tối đa một năm sau ngày xuất, và không được cấp trước như một số hiệp định khác. Thứ ba, hiệp định không có cơ chế tự chứng nhận xuất xứ, và chỉ được sửa lỗi trên bản gốc chứ không cấp bản thay thế.
Thuế phía Ấn Độ
Dù không do nhà xuất khẩu nộp, thuế nhập khẩu vẫn quyết định sức cạnh tranh của giá chào. Theo Invest India, thuế nhập khẩu vào Ấn Độ gồm thuế cơ bản (BCD) từ 0% đến 100% tùy mã HS và nước xuất xứ, phụ thu phúc lợi xã hội thường ở mức 10% tính trên giá trị hàng cộng thuế cơ bản, và thuế hàng hóa dịch vụ tích hợp (IGST) với các mức 5%, 12%, 18% hoặc 28%. Ngoài ra, hàng hóa còn có thể bị áp thuế chống bán phá giá hoặc thuế tự vệ. Chứng nhận xuất xứ hợp lệ giúp giảm phần thuế cơ bản, nên bộ chứng từ chuẩn chính là một phần của giá bán.
Từ năm 2020, Ấn Độ còn áp dụng Quy tắc CAROTAR. Theo thông cáo của Bộ Tài chính Ấn Độ, nhà nhập khẩu phải tự thẩm định hàng có đáp ứng tiêu chí xuất xứ hay không trước khi nhập, đồng thời khai các thông tin xuất xứ trong tờ khai, và hải quan có thêm quyền kiểm tra các trường hợp lạm dụng ưu đãi. Do đó, nhà xuất khẩu cần sẵn sàng cung cấp hồ sơ chứng minh xuất xứ khi đối tác yêu cầu.
Chứng nhận tiêu chuẩn để hàng xuất khẩu vào được Ấn Độ
Tiêu chuẩn là lớp điều kiện phức tạp nhất. Theo Cục Tiêu chuẩn Ấn Độ (BIS), việc chứng nhận nhìn chung là tự nguyện, nhưng với những sản phẩm thuộc Lệnh kiểm soát chất lượng (QCO) do chính phủ ban hành thì hàng chỉ được nhập khẩu khi mang dấu tiêu chuẩn theo giấy phép BIS còn hiệu lực. Theo China Briefing, đến tháng 3/2025 đã có 187 lệnh QCO bao trùm hơn 679 nhóm sản phẩm, nên bước đầu tiên của mọi lô hàng là tra mã HS và đối chiếu với danh mục QCO.
Nếu sản phẩm thuộc diện bắt buộc, nhà sản xuất nước ngoài phải xin giấy phép theo Chương trình chứng nhận cho nhà sản xuất nước ngoài (FMCS). Theo BIS, chỉ nhà sản xuất mới được nộp đơn chứ nhà nhập khẩu không được nộp thay. Mỗi sản phẩm và mỗi địa điểm nhà máy phải làm một đơn riêng, đồng thời phải cử một đại diện tại Ấn Độ (AIR) chịu trách nhiệm tuân thủ. BIS sẽ kiểm tra nhà máy và lấy mẫu để thử tại phòng thí nghiệm do BIS công nhận, theo đúng tiêu chuẩn Ấn Độ tương ứng của sản phẩm. Thời gian cấp phép thường khoảng sáu tháng kể từ khi hồ sơ đầy đủ, giấy phép ban đầu có hiệu lực tối đa hai năm và có thể gia hạn đến năm năm. China Briefing ước tính chi phí cho quy trình này dao động từ 8.000 đến 30.000 USD tùy loại sản phẩm, số lần kiểm tra và chi phí đi lại.
Danh mục QCO thay đổi liên tục. ChemRadar ghi nhận Ấn Độ từng bãi bỏ 14 lệnh QCO về hóa chất, khiến các sản phẩm liên quan không còn bắt buộc có chứng nhận BIS. Điều này có nghĩa là một mặt hàng hôm nay chưa phải chứng nhận có thể bị đưa vào diện bắt buộc trong tương lai, và ngược lại. Doanh nghiệp vì thế cần kiểm tra lại danh mục trước mỗi hợp đồng thay vì dựa vào kết quả của lần trước.
Rủi ro cần chuẩn bị khi xuất khẩu sang Ấn Độ

Rủi ro về tiêu chuẩn
Một lệnh QCO mới hoặc thời hạn thực thi thay đổi có thể khiến lô hàng đã đóng, thậm chí đã lên tàu, không đủ điều kiện thông quan. Giải pháp là theo dõi thông báo của BIS, ghi rõ trong hợp đồng ai chịu trách nhiệm khi quy định thay đổi và nên ký hợp đồng theo từng đợt giao hàng thay vì cam kết một lượng lớn dài hạn.
Rủi ro phòng vệ thương mại
Ấn Độ sử dụng khá thường xuyên công cụ chống bán phá giá. Ngày 12/11/2025, nước này công bố áp thuế chống bán phá giá trong năm năm đối với một số loại thép cán nóng có xuất xứ từ Việt Nam. Dù mặt hàng khác nhau, bài học chung là doanh nghiệp cần theo dõi các vụ điều tra của Cơ quan phòng vệ thương mại Ấn Độ (DGTR) đối với nhóm hàng của mình và giữ đầy đủ chứng từ giá thành, giá bán.
Rủi ro về xuất xứ
Do CAROTAR cho hải quan quyền kiểm tra, một bộ chứng từ xuất xứ thiếu nhất quán có thể làm mất ưu đãi thuế, thậm chí bị truy thu. Doanh nghiệp nên lưu hồ sơ nguyên liệu, quy trình sản xuất và tính toán tỷ lệ hàm lượng khu vực đủ để chứng minh khi cần.
Rủi ro về giá và tỷ giá
Thuế nhập khẩu có thể điều chỉnh theo thông báo của hải quan Ấn Độ, còn đồng rupee dao động so với đô la. Cả hai khiến chi phí về đến kho của nhà nhập khẩu biến động, kéo theo áp lực đàm phán lại giá. Việc chào giá bằng đô la và ghi rõ điều kiện giao hàng sẽ giúp tránh phần rủi ro tỷ giá cho phía xuất khẩu.
Rủi ro thanh toán và đối tác
Với đối tác mới, nên ưu tiên thư tín dụng hoặc điều kiện thanh toán có bảo đảm, và chỉ nới lỏng sau khi đã giao dịch ổn định. Cần kiểm tra mã IEC và năng lực thực tế của nhà nhập khẩu trước khi ký.
Rủi ro hồ sơ xuất khẩu
Chỉ một sai lệch nhỏ giữa hóa đơn, phiếu đóng gói và vận đơn cũng có thể khiến hàng bị giữ, kéo theo phí lưu bãi và chậm giao. Vì vậy, chứng từ nên được đối chiếu chéo trước khi gửi.
Kinh nghiệm xuất khẩu của DAPro
Từ kinh nghiệm thực tế xuất khẩu sang Ấn Độ, DAPro rút ra ba nguyên tắc:
Thứ nhất, chuẩn bị tiêu chuẩn trước khi chào giá: tra mã HS, kiểm tra danh mục QCO và chốt bộ chứng từ xuất xứ ngay từ đầu, để biết chính xác mặt hàng cần những gì trước khi hứa với khách.
Thứ hai, giữ hồ sơ xuất xứ và chất lượng nhất quán từ nguyên liệu đến thành phẩm: lưu chứng từ đầu vào, quy trình sản xuất và kết quả kiểm tra của từng lô, để khi hải quan hoặc nhà nhập khẩu yêu cầu thì chứng minh được ngay.
Thứ ba, chọn đối tác Ấn Độ có mã IEC hợp lệ và năng lực thông quan, đồng thời thống nhất sớm các điều khoản về thuế, tiêu chuẩn và thanh toán.
Xem thêm cách xuất khẩu sang thị trường Mỹ tại đây.
Kết luận
Ấn Độ nói riêng và quốc tế nói chung là một thị trường đầy tiềm năng cho các doanh nghiệp Việt muốn bứt phá, và mở rộng phạm vi hoạt động của mình. Nhưng đi kèm với những cơ hội ấy là những rủi ro đầy biến động, chỉ một sai sót nhỏ cũng khiến hàng hóa bị giữ lại, kéo theo chi phí lưu bãi, thuế phát sinh và nguy cơ mất đơn hàng.
Vì vậy, doanh nghiệp cần tìm hiểu kỹ quy định, chuẩn bị đầy đủ hồ sơ và chọn đúng đối tác ngay từ trước khi gửi hàng, biến cơ hội thành doanh thu bền vững thay vì những lô hàng nằm lại cảng.

