LOI (Limiting Oxygen Index, chỉ số oxy giới hạn) là nồng độ oxy tối thiểu để một vật liệu còn duy trì được ngọn lửa. LOI càng cao thì vật liệu càng khó cháy. Không khí quanh ta chứa khoảng 21% oxy, vật liệu có LOI dưới mức đó sẽ cháy ngay ngoài trời, còn vật liệu có LOI cao hơn phải đặt trong môi trường giàu oxy hơn mới cháy được. Với nhựa PVC, chỉ số này thuộc nhóm cao nhất trong các loại nhựa thông dụng, đó cũng là lý do nhựa PVC thường được nhắc đến như một vật liệu khó cháy lan.
LOI được đo như thế nào
Phép thử LOI được quy định trong hai tiêu chuẩn quốc tế là ASTM D2863 và ISO 4589-2:2017. Mẫu nhựa dạng thanh hoặc tấm, dày tối đa 10,5 mm, được đặt thẳng đứng trong một ống thử, nơi có dòng khí gồm oxy trộn với nitơ chảy qua.
Người thử châm lửa vào đầu mẫu, rồi giảm dần lượng oxy trong dòng khí. Đến một lúc nào đó, ngọn lửa không còn tự cháy tiếp được nữa. Nồng độ oxy ngay tại ngưỡng ấy, tính theo phần trăm thể tích, chính là LOI của mẫu.
Cách đọc kết quả khá đơn giản. Không khí có khoảng 21% oxy, nên vật liệu có LOI dưới 21% vẫn cháy bình thường ngoài trời. LOI càng cao thì càng cần nhiều oxy hơn mức trong không khí vật liệu mới cháy được. Theo Vinyl Institute, khi LOI vượt khoảng 30%, vật liệu chỉ cháy khi vẫn còn lửa từ bên ngoài tác động.
Chỉ số LOI của nhựa PVC so với các loại nhựa khác
Nhựa PVC cứng có LOI khoảng 47%, hợp chất nhựa PVC mềm dùng cho cáp điện đạt khoảng 48%, còn nhựa CPVC, loại PVC được clo hóa thêm, lên đến khoảng 62%. Để thấy mức chênh lệch, bảng dưới đây đặt các con số đó cạnh những loại nhựa quen thuộc khác, đều lấy từ cùng một nguồn.
| Loại nhựa | LOI (%) |
| CPVC | 62,2 |
| Nhựa PVC mềm (hợp chất cáp điện) | 48,0 |
| Nhựa PVC cứng | 47,0 |
| Polycarbonate | 26,2 |
| Nylon 6,6 | 25,1 |
| PET | 20,0 |
| PMMA (acrylic) | 17,9 |
| Polystyrene | 17,7 |
| ABS | 17,6 |
| Polypropylene | 17,1 |
| Polyethylene | 17,0 |
Polyethylene, polypropylene hay ABS đều có LOI quanh mức 17% đến 18%, thấp hơn nhiều so với lượng oxy có sẵn trong không khí, nên chúng cháy được ngay ngoài trời. Nhựa PVC cứng cần đến khoảng 47% oxy, gần gấp ba, mới duy trì được ngọn lửa, và khi nguồn lửa bên ngoài bị loại bỏ thì đám cháy trên nhựa PVC thường tự tắt.
Các phép thử khác cho kết quả cùng chiều. Cũng theo Vinyl Institute, chỉ số lan truyền lửa của nhựa PVC cứng theo ASTM E84 thấp hơn 25, và ở mức bức xạ 20 kW/m², các hợp chất nhựa PVC trong thử nghiệm cần khoảng 10.000 giây mới bắt cháy, trong khi polyethylene chỉ cần 403 giây và polypropylene 218 giây.
Vì sao nhựa PVC chống cháy lan tốt
Nguồn gốc của khả năng này nằm ở thành phần hóa học, bởi clo chiếm khoảng 56,8% khối lượng của polyme PVC. Khi bị đốt nóng mạnh, nhựa PVC không cháy trực tiếp như các loại nhựa chỉ gồm carbon và hydro mà phân hủy trước, sản phẩm chính của quá trình đó là khí hydro clorua (HCl). Theo tạp chí Waste Management, nhựa PVC không suy giảm đáng kể ở dưới 200 °C trong thời gian ngắn, còn bước mất clo đầu tiên được ghi nhận từ khoảng 230 °C và diễn ra rõ rệt quanh 300 °C.
Khí HCl thoát ra tác động đến đám cháy theo hai hướng. Ở pha khí, tạp chí Fire giải thích rằng HCl bắt giữ các gốc tự do H – OH vốn duy trì ngọn lửa, khác với hơi nước hay CO2, nó không đơn thuần là một khí trơ pha loãng, nên ngọn lửa mất dần năng lượng. Ở pha rắn, sau khi mất HCl, chuỗi polyme còn lại tạo liên kết ngang và để lại lớp than chiếm khoảng 5% đến 15% khối lượng theo tổng quan trên, nên lượng nhiên liệu bay vào ngọn lửa ít đi.
Hai cơ chế này diễn ra song song, và chúng giải thích vì sao nhựa PVC khó duy trì đám cháy khi không còn nguồn lửa bên ngoài, cũng là lý do chỉ số LOI của nhựa PVC cao hơn hẳn các loại nhựa không chứa clo.
Những điều cần lưu ý về LOI khi chọn nhựa PVC
Trước hết, LOI phụ thuộc vào công thức chứ không chỉ vào loại nhựa. Trong nghiên cứu đăng trên tạp chí Fire nói trên, hợp chất nhựa PVC mềm chưa thêm chất chống cháy chỉ có LOI 24,0%, thêm 3 phr antimony trioxide thì tăng lên 29,0%, còn khi cho vào chất bắt giữ HCl thì LOI giảm xuống 22,0%, vì ngọn lửa mất đi tác dụng ức chế của khí HCl. Chất làm dẻo, phụ gia và chất độn đều có thể làm LOI thay đổi, nên con số 47% chỉ là kết quả của một mẫu nhựa PVC cứng cụ thể, chưa thể áp cho mọi sản phẩm.
Thứ hai, LOI chưa phải thước đo toàn bộ an toàn cháy. Chính ASTM nêu rõ kết quả chỉ có giá trị trong điều kiện thử đã định, và bản thân phép thử không tự dự đoán nguy cơ cháy ngoài thực tế. Khi cần đánh giá một vật liệu cho công trình, LOI nên được xem cùng các chỉ tiêu khác như lan truyền lửa, tỏa nhiệt và khói.
Thứ ba, khói và khí HCl vẫn là vấn đề cần tính đến. Theo báo cáo của Vinyl Institute, trong thử nghiệm cháy cả phòng, nhựa PVC cứng tạo ra khói ít hơn tấm gỗ (368 g so với 868 g), nhưng khi toàn bộ vật liệu bị ép cháy thì lượng khói vẫn lớn. Cũng theo báo cáo, khí HCl phản ứng nhanh với các bề mặt vật liệu xây dựng nên nồng độ đỉnh trong thử nghiệm chỉ khoảng 10% so với tính toán từ hàm lượng clo, nhưng điều đó không có nghĩa là có thể bỏ qua việc thoát hiểm và thông gió khi có cháy.
Vì vậy, khi chọn nhựa PVC cho nội thất hay công trình, người mua nên hỏi báo cáo thử nghiệm của chính sản phẩm đó, theo ASTM D2863 hoặc ISO 4589-2, thay vì chỉ dựa vào con số chung của loại vật liệu.
DAPro và các sản phẩm nhựa PVC

Các dòng sản phẩm của DAPro gồm tấm tủ, tấm nội thất một lớp, tấm nội thất ba lớp, tấm trần thả, tấm ốp và tấm Formex, đều được làm hoàn toàn từ nhựa PVC nguyên sinh, kết hợp với các chất phụ gia. Nhờ đó, sản phẩm có những ưu điểm như chống ẩm mốc, chống mối mọt, chống cháy lan, bề mặt thẩm mỹ, độ bền cao và dễ dàng thi công, thao tác, được ứng dụng đa dạng từ trường học, bệnh viện đến văn phòng, nhà ở, từ không gian riêng tư đến không gian công cộng.
Khả năng chống cháy lan của các sản phẩm DAPro bắt nguồn từ chính đặc tính của nhựa PVC đã nói ở trên: hàm lượng clo cao khiến ngọn lửa khó duy trì và khó lan rộng, điều đặc biệt có ý nghĩa ở những nơi đông người như trường học, bệnh viện hay văn phòng. Để tìm hiểu thêm về từng dòng sản phẩm, hoặc nhận tư vấn vật liệu phù hợp với công trình, bạn có thể trao đổi trực tiếp với đội ngũ của DAPro.
Kết luận
LOI cho biết một vật liệu cần bao nhiêu phần trăm oxy để duy trì ngọn lửa, và với khoảng 47% ở nhựa PVC cứng, so với khoảng 17% của polyethylene hay polypropylene, nhựa PVC thuộc nhóm khó bắt lửa và khó cháy lan nhất trong các loại nhựa thông dụng. Khả năng ấy bắt nguồn từ hàm lượng clo cao, nơi khí HCl làm yếu ngọn lửa còn lớp than cản bớt nhiên liệu.
Tuy nhiên, LOI vẫn chỉ là một chỉ số trong phòng thí nghiệm và phụ thuộc vào công thức từng sản phẩm. Muốn yên tâm, người dùng nên xem LOI cùng các thử nghiệm cháy khác, và chọn nhựa PVC có báo cáo kiểm nghiệm rõ ràng.



