Việt Nam đang trở thành một mắt xích quan trọng của chuỗi cung ứng toàn cầu nhờ nền sản xuất tăng trưởng nhanh, mạng lưới hiệp định thương mại rộng và vị trí gần các trung tâm tiêu thụ lớn của châu Á. Vì vậy ngày càng nhiều doanh nghiệp cân nhắc đưa nguồn cung nguyên vật liệu về đây.
Từ năm 2025, thuế quan liên tục đổi chiều và các tuyến hàng hải bị xáo trộn. Mỗi đơn hàng giờ phải tính thêm hai ẩn số. Mức thuế khi hàng cập cảng sẽ là bao nhiêu, và con tàu có đi được lộ trình quen thuộc hay không. Trong bối cảnh đó, phụ thuộc vào một quốc gia hay một tuyến đường không còn là lựa chọn an toàn. Câu hỏi của người mua đã chuyển từ nơi nào rẻ nhất sang nơi nào đáng tin nhất, và Việt Nam xuất hiện ngày càng nhiều trong câu trả lời.
Chuỗi cung ứng toàn cầu đang bất ổn ở đâu?
Hai nguồn bất ổn tác động mạnh nhất đến quyết định chọn nhà cung cấp. Đó là chính sách thuế quan và vận tải biển.
Thuế quan thay đổi liên tục
McKinsey Global Institute ghi nhận thuế hiệu dụng trung bình của Mỹ tăng từ 2,4% cuối năm 2024 lên khoảng 22% đầu tháng 4 năm 2025. Cuối năm 2025, mức này giảm còn khoảng 15%.
Biến động không dừng lại ở đó. Tháng 2 năm 2026, Tòa án Tối cao Mỹ phán quyết các mức thuế theo đạo luật IEEPA là không hợp pháp. Mỹ chuyển sang áp mức thuế tạm thời 10% theo Section 122, kéo dài tối đa 150 ngày. Thuế theo ngành vẫn được giữ cho nhiều nhóm hàng, trong đó có tủ bếp và đồ nội thất. Với người mua, chính sách đổi liên tục khiến việc tính giá thành và lập kế hoạch dài hạn trở nên khó dự báo.
Vận tải biển bị gián đoạn
Theo UNCTAD, xung đột tại Trung Đông khiến lượt tàu qua eo biển Hormuz gần như dừng hẳn. Giá dầu Brent vượt 90 USD mỗi thùng. Eo biển này chuyển khoảng một phần tư lượng dầu thương mại đường biển của thế giới, cùng một phần ba lượng phân bón.
Dun & Bradstreet cho biết cuộc khủng hoảng bắt đầu từ ngày 28 tháng 2 năm 2026. Khoảng 44.000 doanh nghiệp tại 174 nền kinh tế bị ảnh hưởng. Nhiều tàu phải đi vòng qua mũi Hảo Vọng, kéo dài hành trình thêm từ 10 đến 14 ngày.
Đến tháng 8 năm 2026, tình hình cải thiện nhưng chưa trở lại bình thường. Báo cáo của Crane Worldwide ghi nhận lượt tàu qua Hormuz vẫn thấp hơn mức thông thường. Giá cước spot ở mức cao nhiều năm. Độ đúng lịch của tàu toàn cầu trong tháng 7 chỉ đạt 56,4%, thấp nhất từ tháng 2 năm 2025. Chi phí và thời gian vận chuyển tăng thêm đều cộng thẳng vào giá thành hàng hóa.
Doanh nghiệp đa dạng hóa chuỗi cung ứng như thế nào?
Trước những bất ổn đó, câu trả lời phổ biến là không dồn cả chuỗi cung ứng vào một nguồn duy nhất. Số liệu của McKinsey cho thấy thương mại Mỹ Trung giảm khoảng 30% trong năm 2025. Mỹ thay được khoảng hai phần ba khoảng trống ấy bằng hàng từ nhà cung cấp khác, đặc biệt từ ASEAN và Ấn Độ. Riêng xuất khẩu của ASEAN tăng 14%, đạt khoảng 264 tỷ USD.
Cùng báo cáo chỉ ra một xu hướng đáng chú ý. Thương mại thế giới ngày càng dịch chuyển về các đối tác gần nhau về địa chính trị. Người mua không chỉ tìm nơi có giá tốt. Họ tìm nơi có quan hệ ổn định với nhiều bên cùng lúc. Đây chính là lĩnh vực Việt Nam có lợi thế.
Vì sao Việt Nam nổi lên trong chuỗi cung ứng mới?
Năng lực sản xuất và dòng vốn đầu tư
Các chỉ số năm 2026 phản ánh một nền sản xuất đang vận hành tốt. Cục Thống kê cho biết GDP quý III tăng 9,95%, chín tháng đầu năm tăng 9,01% theo số sơ bộ. Xuất khẩu hàng hóa chín tháng đạt 434,30 tỷ USD, tăng 24,5%. Hàng chế biến chiếm khoảng 90,4% kim ngạch. Mỹ là thị trường lớn nhất với khoảng 140 tỷ USD.
Chỉ số PMI tháng 9 đạt 51,9 điểm. Điều kiện kinh doanh đã cải thiện trong 15 tháng qua. Ngành chế biến chế tạo sử dụng khoảng 12 triệu lao động, tương đương 23% lực lượng lao động cả nước.
Dòng vốn nước ngoài xác nhận bức tranh đó. FDI đăng ký chín tháng đạt 50,36 tỷ USD, tăng 76,4%. Vốn thực hiện đạt 21,07 tỷ USD, tăng 12,1% và cao nhất trong năm năm. Chế biến chế tạo chiếm 82,6% vốn thực hiện. Khi các tập đoàn có kinh nghiệm toàn cầu tiếp tục rót vốn xây nhà máy, đó là tín hiệu tin cậy về triển vọng dài hạn.
Mạng lưới hiệp định thương mại rộng
Việt Nam tham gia hơn 16 hiệp định thương mại tự do đang có hiệu lực. Trong đó có EVFTA, CPTPP, RCEP và UKVFTA. Đến tháng 7 năm 2026, hơn 1,2 triệu giấy chứng nhận xuất xứ đã được cấp theo các hiệp định này. Con số đó tương ứng gần 100 tỷ USD hàng xuất khẩu, khoảng 28% tổng kim ngạch. Riêng EVFTA tạo ra 383,8 tỷ USD thương mại hai chiều trong sáu năm đầu. Với người mua, hàng sản xuất tại Việt Nam có cơ hội tiếp cận nhiều thị trường với mức thuế ưu đãi.
Môi trường tương đối ổn định
Theo Global Peace Index 2026, Việt Nam xếp thứ 41 trong 163 quốc gia và vùng lãnh thổ. Việt Nam đứng thứ 8 khu vực châu Á Thái Bình Dương. Với nhà nhập khẩu, đây không chỉ là chỉ số xã hội. Nó cho thấy sản xuất, giao nhận và thanh toán có nền tảng ổn định để diễn ra liên tục.
Nguồn cung nguyên vật liệu từ Việt Nam: lợi thế nằm ở đâu?
Cần nhìn đúng bản chất lợi thế này. Việt Nam mạnh nhất ở năng lực chế biến và sản xuất vật liệu hoàn chỉnh, hơn là khai thác nguyên liệu thô. Ngành nhựa là ví dụ rõ ràng. Năm 2025, ngành đạt sản lượng khoảng 32 tỷ USD. Xuất khẩu đạt khoảng 6,5 đến 6,6 tỷ USD, sang hơn 170 thị trường. Ngành có hơn 4.000 doanh nghiệp và hơn 250.000 lao động.
Với nhà sản xuất trong nước, mua vật liệu ngay tại Việt Nam cắt bỏ đoạn vận tải biển dài vốn dễ gián đoạn nhất trong chuỗi cung ứng. Với người mua quốc tế, vật liệu sản xuất tại Việt Nam được hưởng ưu đãi thuế quan theo các hiệp định. Hàng cũng nằm gần các thị trường tiêu thụ lớn của châu Á. Hai yếu tố đó giúp rút ngắn thời gian giao hàng. Chúng cũng giảm mức độ phụ thuộc vào các tuyến đường rủi ro.
Rủi ro trong chuỗi cung ứng khi chọn nhà cung cấp tại Việt Nam
Một phân tích đáng tin cần nhìn cả hai mặt. Chín tháng đầu năm 2026, Việt Nam nhập siêu 19,42 tỷ USD. Tư liệu sản xuất chiếm khoảng 94,1% tổng nhập khẩu. Trung Quốc là nguồn nhập lớn nhất với 187,34 tỷ USD. Tháng 9 đã xuất siêu trở lại 1,27 tỷ USD. Điều này cho thấy nền sản xuất Việt Nam vẫn gắn chặt với nguyên liệu đầu vào nhập khẩu.
Ngành nhựa cũng vậy. Năm 2024, chi phí nhập khẩu nguyên liệu và bán thành phẩm của ngành vượt 13 tỷ USD. Ngành đang đặt mục tiêu nâng tự chủ nguyên liệu lên trên 70%. Ngoài ra, chi phí lao động tại phía Nam đang tăng. Hạ tầng cũng đi nhanh hơn khung pháp lý ở một số khu vực.
Những rủi ro này quản trị được nếu chọn đúng đối tác. Có ba tiêu chí đáng ưu tiên. Thứ nhất là năng lực sản xuất thực tế. Thứ hai là hệ thống quản lý chất lượng được chứng nhận. Thứ ba là khả năng kiểm soát nguyên liệu đầu vào, cùng kinh nghiệm xuất khẩu đã có. Nhà cung cấp kiểm soát tốt nguồn nguyên liệu giúp chuỗi cung ứng của người mua ít chịu tác động khi thị trường biến động.
DAPro: một ví dụ về năng lực sản xuất tại Việt Nam
Trong lĩnh vực vật liệu nhựa nội thất, Công ty Cổ phần Đầu tư Công nghệ DAP (DAPro) là một ví dụ về doanh nghiệp Việt Nam đáp ứng các tiêu chí trên. DAPro sản xuất tấm nhựa nội thất từ nhựa PVC nguyên sinh. Doanh nghiệp có 6 dòng sản phẩm: tấm tủ, tấm nội thất 1 lớp, tấm nội thất 3 lớp, tấm ốp tường, tấm trần thả và tấm Fomex.
Các nhà máy tại Ninh Bình đạt sản lượng khoảng 3.000 tấn mỗi tháng, tương đương 36.000 tấn mỗi năm. Hệ thống quản lý của doanh nghiệp được chứng nhận ISO 9001:2015 và ISO 14001:2015, cùng tiêu chuẩn Green. Sản phẩm có mặt từ các tỉnh miền núi phía Bắc đến Đồng bằng sông Cửu Long. DAPro cũng xuất khẩu sang thị trường Đông Nam Á, Ấn Độ và Mỹ.
Với những người mua đang tìm nguồn cung vật liệu nội thất ổn định, DAPro là một lựa chọn đáng tham khảo. Bạn có thể xem các dòng sản phẩm tại đây.
Kết luận
Trong một thế giới nhiều biến động, chọn nguồn cung không còn chỉ là bài toán giá. Đó là bài toán về độ ổn định và khả năng thích ứng của cả chuỗi cung ứng. Việt Nam đáp ứng cả hai điều kiện. Nền sản xuất tăng trưởng mạnh, dòng vốn đầu tư dồi dào, mạng lưới hiệp định thương mại rộng và môi trường tương đối ổn định đều là nền tảng cho lựa chọn đó.
Với người mua đang cân nhắc đa dạng hóa chuỗi cung ứng, Việt Nam là lựa chọn chiến lược cần được đưa vào danh sách. Điều quan trọng là chọn nhà cung cấp có năng lực thực tế, chứng nhận rõ ràng và nguồn nguyên liệu được kiểm soát.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao nên chọn Việt Nam làm nguồn cung nguyên vật liệu chính? Có ba lý do chính. Nền sản xuất tăng trưởng mạnh, với xuất khẩu chín tháng đầu năm 2026 đạt 434,30 tỷ USD. Mạng lưới hơn 16 hiệp định thương mại tự do mở ra nhiều thị trường với mức thuế ưu đãi. Môi trường tương đối ổn định giúp sản xuất và giao nhận diễn ra liên tục.
Đa dạng hóa chuỗi cung ứng nghĩa là gì? Đây là việc doanh nghiệp không phụ thuộc vào một quốc gia hay một nhà cung cấp duy nhất. Đơn hàng được phân bổ cho nhiều nơi. Nhờ vậy rủi ro giảm khi có biến động về thuế, vận tải hoặc chính trị.
Mua vật liệu sản xuất tại Việt Nam có rủi ro gì? Nhiều ngành vẫn phụ thuộc vào nguyên liệu đầu vào nhập khẩu. Chi phí lao động tại một số khu vực đang tăng. Chính sách thuế của các thị trường lớn cũng có thể thay đổi. Doanh nghiệp nên ưu tiên nhà cung cấp có chứng nhận quản lý chất lượng, nguồn nguyên liệu được kiểm soát và kinh nghiệm xuất khẩu rõ ràng.
DAPro sản xuất những sản phẩm nào và có xuất khẩu không? DAPro sản xuất tấm tủ, tấm nội thất 1 lớp, tấm nội thất 3 lớp, tấm ốp tường, tấm trần thả và tấm Fomex. Sản lượng khoảng 36.000 tấn mỗi năm. Sản phẩm đã được xuất khẩu sang Ấn Độ và Mỹ.
